Önceki “nasıl yapılır” yazımda XPS üretim hattınızı nasıl konfigüre edeceğinizi konuşmuştuk. Bugün XPS üretimi için şişirici ajan bileşimini nasıl belirleyeceğinizi anlatacağım. Konuyu 4 açıdan ele alacağım: yerel mevzuat, tedarik durumu, yerel yalıtım standardı ve teknik konular.
01Yerel mevzuat
İlk konu yerel mevzuat. XPS'te en bilinen şişirici ajan, CFC, HCFC ve HFC'leri kapsayan bir halokarbon serisi olan freondur. Her ülkenin freon kullanımına ilişkin kendi düzenlemeleri vardır.
Gelişmiş ülkelerin çoğunda HCFC artık yasaktır. Çin ve Endonezya gibi gelişmekte olan ülkeler ise Montreal Protokolü kapsamında HCFC'lerin kullanımdan kaldırılmasını 2030'a kadar tamamlamak zorundadır; yalnızca mevcut soğutma ekipmanlarının servisi için 2040'a kadar küçük bir kullanım payı tanınmıştır. Ancak birçok ülke, HCFC'lerin kullanımdan kaldırılma takvimini hızlandıran yeni planları uygulamaya koymaktadır.
Burada özellikle belirtmem gereken bir nokta var: CO₂ polistirende zayıf çözündüğü için nadiren tek başına şişirici ajan olarak kullanılır. Genellikle etanol, bütan veya DME gibi bir yardımcı şişirici ajanla birlikte kullanılır; bu ajan, CO₂'nin polistirende çözünmesine yardımcı olan bir eş çözücü görevi görür.
02Tedarik durumu
İkinci konu tedarik durumu. Bazı ülkelerde bazı şişirici ajan türleri bulunmaz. Örneğin bazı Orta Doğu ülkelerinde etanol bulunmaz ve ithalatına da izin verilmez; bu nedenle alternatif olarak başka bir ajan kullanmanız gerekir. Bazı ülkelerde HCFC'ler bir yana, HFC'ler bile bulunmaz ve kullanılmasına izin verilmez.
Tedarik durumunu öğrenmek için ilgili resmî kurumlara danışmanız gerekir.
03Yerel yalıtım standardı
Üçüncü konu yerel yalıtım standardı. Hemen her ülkenin XPS levhanın ısı iletkenliği için kendi standardı vardır. Çin'i örnek alalım: Çin ulusal standardında XPS'in ısı iletkenliği 0,030 W/(m·K)'dir. Öte yandan bazı ülkeler standart olarak ısı iletkenliğini değil, ısıl direnç değerini, yani R değerini kullanır.
Peki standardın şişirici ajan reçetenizle ne ilgisi var? Bunun nedeni, farklı şişirici ajanların farklı ısı iletkenliği değerleri vermesidir. Örneğin HCFC veya HFC kullandığınızda lambda değerini 0,029'un altında tutabilirsiniz. Ancak CO₂ ile etanol kullanıyorsanız lambda değerini 0,033'ün altına indirmek zordur. Bazı firmalar, lambda değerini 0,030'un altına çekmek için HFC, CO₂ ve etanol karışımı kullanmaktadır.

04Kalınlık, sertlik ve reçete
Ele almak istediğim son konu kalınlık, sertlik ve şişirici ajan reçetesi arasındaki ilişki. HCFC veya HFC kullanıldığında 15 cm gibi kalınlıklara ulaşmak daha kolaydır. Ana şişirici ajan olarak CO₂ kullanıyorsanız, hattınız 1,5 ton/saat kapasiteye sahip değilse bu kalınlığa ulaşmak çok zor olur.
Buna karşılık özel kullanımlar için 1.000 kPa gibi çok yüksek basma dayanımına sahip levha üretiyorsanız CO₂ tercih edilebilir. CO₂ ile köpürtme daha küçük hücreler oluşturma eğilimindedir ve bu da levhaya daha ince bir hücre yapısı kazandırır.
Umarım bu yazı, XPS üretim hattı seçerken doğru kararı vermenize yardımcı olur. Size yardımcı olabileceğimiz herhangi bir konu varsa lütfen hemen bizimle iletişime geçin.



