Lastik kauçuğunun geri dönüşümü

Adından da anlaşılacağı gibi lastik kauçuğu, lastiklerde kullanılan kauçuk malzemedir.

Otomobil lastiklerinin ana malzemesi kauçuktur. Lastiklerdeki kauçuk oranı %50'yi aşar. Kullanılan türler arasında doğal kauçuk, bütadien kauçuğu, stiren-bütadien kauçuğu, bütil kauçuk ve benzerleri bulunur.

Farklı hammaddeler lastiğin temel performans özelliklerini etkiler. Örneğin çözelti polimerizasyonlu stiren-bütadien kauçuğundan (SSBR) üretilen lastiklerin avantajları şunlardır:

• Mükemmel aşınma direnci
• Sırt deseni oluklarında çatlamaya karşı direnç
• Yüksek geri esneme (rezilyans)
• Yüksek sıcaklıkta uzun süre kaldıktan sonra da ısıya dayanım ve iyi esneme direnci
• Islak ve kaygan yollarda güçlü yol tutuşu

Kauçuk geri dönüşümü büyük ölçüde atık lastik geri dönüşümüyle eş anlamlıdır, çünkü atık kauçuğun açık ara en yaygın kaynağı kullanılmış lastiklerdir. Giderek daha fazla atık lastik ortaya çıkıyor; bunlar geri dönüştürülmez veya zararsız hale getirilmezse hem çevrede ciddi kirliliğe hem de kaynak israfına yol açar.

Çevre kirliliğini azaltmak

Bu kadar çok atık lastik yalnızca yığılıp depolama alanlarına gömülürse, doğada çözünmeyen bu lastikler ciddi ve sürekli bir çevre kirliliğine neden olur. Ayrıca kauçuk yanıcı olduğundan büyük lastik yığınları yangına yol açabilir ve sonuçta hava, su ve toprak kaynaklarını kirletebilir.

Kaynak israfını azaltmak

Geri dönüşüm, mevcut kauçuk kaynaklarının değerlendirilme oranını büyük ölçüde artırabilir. Doğal ya da sentetik kauçuk üretimi yüksek miktarda enerji gerektirir.

Karbon emisyonlarını azaltmak

Geri dönüştürülmüş malzemeden yeni ürün üretmek daha az enerji tüketir ve böylece başta karbondioksit olmak üzere sera gazı emisyonlarını azaltır. Bu, daha yeşil bir dünya kurmaya önemli katkı sağlar.

Rejenere kauçuk, atık lastiklerin ve kauçuk ürün üretiminden çıkan vulkanize hurdaların devulkanizasyonuyla elde edilir. Belirli bir plastisiteye sahiptir ve yeniden kullanılabilir. Rejenere kauçuğun asıl amacı doğal kauçuğun bir kısmının yerine geçmek ve kauçuk ürünlerde kullanılan doğal kauçuk miktarını azaltmaktır. Bazı düşük kaliteli kauçuk ürünlerde tek başına da kullanılabilir.

Geri dönüştürülmüş kauçuk granül ve tozu başlıca şu ürünlerde kullanılır:

• Oyun alanı zeminleri / atletizm pistleri
• Suni çim
• Kaymaz paspas / araç paspası
• Darbe sönümleme yastığı / sönümleme bandı / park takozu
• Diğer

Lastiklerin ana bileşenleri kauçuk, karbon siyahı ve takviye malzemeleridir (çelik ve tekstil kord). Doğru bir geri dönüşümle kaynakların kullanım verimi büyük ölçüde artırılabilir.

Atık lastiklerin başlıca geri dönüşüm yolları şunlardır: lastik kaplama (sırt yenileme), rejenere kauçuk ve kauçuk tozu üretimi, ısı enerjisi olarak değerlendirme, termal bozunma ve yağ rafinasyonu ile yol ve zemin kaplama malzemesi olarak kullanım.

Lastik kaplama (sırt yenileme)

Lastik kaplama, lastiği doğrudan yeniden kullanmanın en etkili, en doğrudan ve en ekonomik yoludur. İyi kullanılıp bakımı yapıldığında bir lastik defalarca kaplanabilir; böylece toplam kaplama ömrü çoğu zaman yeni lastiğin 1–2 katına ulaşırken tüketilen hammadde yeni lastiğin yalnızca %15–30'u kadardır. Geçmişte lastik kaplamaya genel olarak büyük önem verilmiştir.

Bugün dünyadaki en ileri lastik kaplama teknolojisi, soğuk kaplama yöntemi olarak da bilinen ön vulkanizeli kaplama yöntemidir. Bu yöntemde vulkanize edilmiş sırt kauçuğu, zımparalanmış karkasa yapıştırılır; ardından şişirilebilir iç lastik ve dış kılıf takılır. Lastik büyük bir vulkanizasyon kazanına alınır, daha düşük sıcaklık ve basınçta vulkanize edilir; tek seferde birden fazla kaplanmış lastik üretilebilir.

Atık kauçuğun kauçuk granül / toza dönüştürülmesi

Atık kauçuk belirli bir prosesle kauçuk granül, kauçuk tozu ve diğer rejenere kauçuk hammaddelerine dönüştürülür; ardından bu granül ve tozlar hammadde olarak kullanılarak yeni kauçuk ürünler üretilir.

Örneğin atık kauçuk kesilip kırıldıktan ve devulkanize edildikten sonra geri dönüştürülmüş kauçuk malzemeye dönüştürülebilir; bu malzeme daha sonra kompaundlanabilir ya da yeni kauçuk hammaddeleriyle karıştırılabilir.

Kauçuklu beton

Kauçuklu beton, atık kauçuğun yol açtığı “siyah kirlilik” sorununu çözmek için uygulanabilir ve etkili bir yoldur.

Kauçuklu beton, yeni tip ve çevre dostu bir inşaat mühendisliği kompozit malzemesidir. Normal betona kauçuk katılarak atık kauçuk geri dönüştürülür ve atık değerli bir ürüne dönüşür. Kauçuklu betonda genellikle ince agreganın bir kısmının yerine kauçuk tozu ya da iri agreganın bir kısmının yerine kauçuk granül kullanılır.

İlgili çalışmalara göre kauçuklu beton, normal betona kıyasla daha iyi çatlak direnci, darbe direnci ve yorulma direnci gösterir. Kauçuklu beton bugün zemin kaplamalarında ve otoparklar, tenis kortları, bina temelleri gibi başka projelerde yaygın olarak kullanılıyor.

Asfalt modifiye edici olarak kullanım

Yol mühendisliğinde atık kauçuk ve plastiklerle asfaltın modifiye edilmesi, asfaltın performansını iyileştirip asfalt kaplamaların ömrünü uzatmakla kalmaz, atık kauçuğun değerlendirilmesi için de akılcı bir yol sunar.

Kraking (parçalama) ile geri kazanım

Bugün atık kauçuğun kraking teknolojisi ağırlıklı olarak termal kraking, vakum kraking ve inert atmosferde katalitik kraking üzerinde yoğunlaşıyor.

Örneğin termal kraking ile geri kazanım prosesinde gaz, sıvı ve katı olmak üzere üç tür geri kazanım ürünü elde edilir.

Termal krakingle elde edilen gaz yakıt olarak kullanılabilir; sıvı ürün belirli bir ayırma teknolojisiyle ikinci kez arıtılarak benzin ve diğer yakıtlar hazırlanabilir. Katı ürün ise karbon siyahı üretiminde ve karbon elektrot malzemesi olarak kullanılabilen bir karbon malzemesidir.

Yakıt olarak değerlendirme

Atık lastikler yüksek ısıl değere sahip bir malzemedir: yanma ısısı yaklaşık 33 MJ/kg'dır, bu da kaliteli kömüre denktir ve kömür yerine yakıt olarak kullanılabilir. Atık lastikler eskiden doğrudan yakılarak yakıt olarak kullanılıyordu; bu da hava kirliliğine yol açıyordu.

Bugün atık lastikler yakılarak başlıca çimento fırınlarında, termik enerji üretiminde ve katı atık yakıtı üretiminde değerlendiriliyor.

Bunlar arasında çimento fırınlarında yakma, atık lastiklerin değerlendirilme oranı yüksek bir geri dönüşüm yöntemidir: çimento pişirme sürecinde çelik tel demir okside, kükürt alçıya dönüşür ve tüm yakıt kalıntıları çimento hammaddesine katılır; bu da çimento kalitesini etkilemez. Siyah duman ve koku oluşmaz, ikincil kirlilik de yaratmaz. Japonya'da yakıt olarak kullanılan atık lastiklerin %50'sinin çimento fırınlarında değerlendirildiği bildiriliyor.

Atık kauçuğun akılcı biçimde geri dönüştürülüp değerlendirilmesi yalnızca atık kauçuğun yol açtığı çevre kirliliği sorununu çözmek ve kauçuk ile petrol kaynaklarının geri kazanılmasını sağlamakla kalmaz, küresel kaynakların sürdürülebilir gelişimini de destekler; bu nedenle büyük önem taşır.

Güçlü çift vidalı ekstrüderlerimiz var. Geri dönüştürülmüş lastik tozu, PP ve parafinik yağı uygun bir formülle kullanarak devulkanizasyon ve kompaundlama yapabilir, sonuçta yüksek kaliteli TPE malzeme üretebiliriz.

• HammaddelerPP + lastik geri dönüşüm tozu + parafinik yağ
• Nihai ürünTPE granül
• Proses akışıağırlık kaybı esaslı (gravimetrik) besleme sistemiSAT75 çift vidalı ekstrüderSAT95 çift vidalı ekstrüdersu altı granülasyon sistemi
• Kapasite1.500 kg/saat